Suplingal

Empatinin Önemi & İnsan İlişkilerindeki Rolü

Empatinin önemi, yüz yüze olunan sosyal ortamlardan tutun da bir psikoloğun hastasını tedaviye başladığı ilk adımına kadar yayılıyor. Diğer insanlarla aynı hayatı yaşayamamamız, onların düşüncelerini anlayamayacağımız ya da empati yapamayacağımız anlamına gelmiyor.

Sağlıklı bir insan ilişkisindeki temel taşlarından biri olan empati, çok değil 38 yıl öncesine kadar bambaşka bir anlama geliyordu. “…’empati kurmak‘ sözüyle, bir insanın karşısındakinin hangi durumlarda ne tür davranışlarda bulunacağını önceden tahmin etmesi kastediliyordu.”(kaynak) İnsanın kendisiyle, bir başkasını aynı kefeye koyması olarak anlam kazanması 1983 yılında oldu.

Empatinin Önemi & İnsan İlişkilerindeki Rolü

Empati nedir?

Duygudaşlık veya Empati, a) kişinin kendisini başkasının yerine koyarak empati kurması, b) empati kuran kişinin empati kurulan bireyin hissettiklerini hissetmesi, c) kişiyi, onunla empati kurulduğu konusunda sözlü veya sözsüz yollarla bilgilendirmesidir.

Duygusal zekanın bir anahtarı olan Empati, insan ilişkilerinin temel taşlarından biridir. Aynı zamanda, kendi duygularını anlama ve düzenleme, bu duyguları kullanarak daha etkili iletişim kurma rehberidir.

1983 yılında empati kelimesine bugün bildiğimiz anlamını veren Psikolog Carl Rogers ise empatiyi “dünyayı kendi gözlerindeki yansımadan değil, diğer insanların gözlerinden görme” olarak tanımlıyor. O kişinin duygularını hissetmek için o insan hakkında meraklı olmalısınız.

Odağımızı karşımızdaki kişileri anlamak için onlara çevirmeli, nasıl davrandığını veya nasıl konuştuğunu izlemeliyiz. İletişim kurduğumuz kişiye duygularını sormalıyız ve bunu yapmaya devam ederek insanları tanımalıyız. Ancak bu şekilde daha sağlıklı ilişkiler kurabilir, insanları anlayabiliriz.

Bir araştırmaya göre (kaynak) empati, çalışarak geliştirilebiliyor. İnsanlar empati yapma konusunda eğitilebiliyorlar ve empati yeteneği kazanabiliyorlar.

Empatinin önemi

Sosyalleşirken duygularımızı kontrol etmek, yanlış düşüncelere kapılmamak ve iki taraflı iletişimler insanlarla ilişkilerimizin sağlığını arttırır. Empatinin önemi kurabileceğimiz onlarca güzel ilişkide saklıdır. Empatinin önemi ve sosyal hayatımızdaki yerini daha iyi anlayabilmek için kendimizi eğitebilir, duygularımızı bastırmayı veya kontrol etmeyi öğrenebiliriz.

Özellikle psikoloji dalında, hastayı ile yapılan empati hastayı tedavideki başarı oranını yüksek ölçüde arttırır. Bu, tüm psikologlar için aynı derecede önemli olmasa bile, bir seviyeye kadar hepsinin kullandığı bir tekniktir.

Psikologların empati yapmasındaki amaçlar, sosyalleşirken kurduğumuz empati ile aynı değil elbette. Ancak buradaki asıl önemli konu, psikoloji dalında uzmanlaşan bu insanların bir hastayı anlamaya verdiği değerdir. Çünkü tıpkı biz de insanlarla olan ikili ilişkilerimizde onların sözlerindeki veya davranışlarındaki amaçları anlamazsak, doğru ve yararlı ilişkiler kuramayız.

Empati yapmayı nasıl öğrenirsiniz?

Aşağıda vereceğimiz 3 ayrı pratiği günlük hayatınızda ve kendiniz üzerinde yerli bir şekilde tekrar ederek empati beceresine sahip olabilirsiniz. Bu pratikleri tekrarlarken, konuştuğunuz insanlara duygularını sormaktan çekinmeyin. Bazıları böyle soruların garip karşılanabileceğinden çekindiği için soramasa da, duygularını sorduğunuz kişi onun sizin için önemli olduğunu hissedecek ve aranızdaki iletişim güçlenecektir.

Önyargılarınızın farkına varın. Belirli bir gruba, dine, ırka, cinsiyete vs. karşı önyargılarınızın olması doğaldır. Herkesin önyargıları vardır. Bu önyargılardan bazıları, fiziksel veya sözel olarak saldırıya uğradığınız için karşı gruba beslediğiniz bir duygudan ötürü olabilmekle birlikte bir kısım önyargılarınız örtük olabilir. Örtük olmayanları aşmak daha kolayken, örtük olan önyargıları aşmak için bunların farkında olmak gerekir. Empati öğrenmek ve kendinizi eğitmek için ise bu saklı yargılarınızın farkına varmak oldukça hayatidir.

Bir çok insan örtük önyargılarının farkına varmaz ve bu yargılar sosyal yaşamlarını olumsuz etkiler. Harvard üniversitenin hazırlamış olduğu bir test olan örtük çağrışım testini çözerek örtük olan önyargılarınızı saptayabilirsiniz.

Sorularınızı hassasça sorun. Empati kurmanın temelinde yatan, karşımızdakinin duygularını anlayabilme becerisini kazanmak için öncelikle duygularını öğrenmemiz gerekir. Bir kişinin duygularını bilmek ise neredeyse imkansızdır ve tek bir yolu vardır, soru sormak. (Evet maalesef, Teknoloji henüz insanların anlık duygularını tespit edebilecek bir seviyede olmadığı için bunu kendimiz yapmalıyız.)

İletişimde olduğunuz kişiyi izleyin, onun duygularını onunla aynı geçmişe sahip olsanız bile %100 bilebilir misiniz? Bundan emin olmak için onun duygularını incitmeyecek ve kırmayacak şekilde hassas sorular sorabilirsiniz.

Aktif bir şekilde dinleyin. İnsanlara soru sorduktan sonra onları gerçekten dinlemelisiniz. Söyleyecekleri şeyler her ne olursa olsun, etkili bir iletişim bunu gerektirir. Şu üç şeye dikkat ederek bu becerinizi geliştirebilirsiniz :

  1. Diğer insanla bağınızı ve odağınızı geliştirmek amacıyla göz kontağı kurun.
  2. Bölmeyin. Söyleyeceği şeyleri merakla bekleyin.
  3. Fikriniz sorulmadığı sürece çözüm sunmaktan kaçının. Çünkü muhtemelen sadece birilerinin onu anlamasını bekliyordur.

Bu becerileri pratik ile beslerseniz, günden güne daha iyi bir iletişim becerisine sahip olabilirsiniz.

Göz kontağının empatideki önemi

Sözlerin yetersiz kaldığı bir an düşünün. Bu anlarda gözler dahil olmak üzere bedenimiz, dilimiz yerine konuşur. Empati sürecinde genel olarak sözlü iletişimimize ağırlık veriyorsak bunu beden dilimiz ile sözsüz olarak yaparak dengelemeye özen göstermeliyiz.

Bir işte, patronunuz ile görüşürken veya annenize yaptığı yemek için teşekkür ederken kurduğunuz göz kontağı, saygının ve verdiğiniz değerin ölçüsüdür. İnsanlara değer ve saygı verdiğimizi göstermenin elbette farklı yolları da var. Ancak gözler bunlar arasında en samimiyetli, sıcak ve  dürüst olanıdır.

Empatide karşıdaki kişiye bölmemenin önemi

Biri konuşurken onu bölmeniz, söyleyecekleriyle ilgilenmediğiniz ve umursamadığınız anlamına gelir. Saygısızlıkla doğrudan ilişkili olan bu davranışı maalesef eğitimli insanlar bile sergiliyor.

Etkili bir empati kurmanın yolu, onları gerçekten dinlemek ve anlamaktan geçiyor ve bunları sağlamak için saygı bir anahtar. İnsanların sözlerini yarıda kesmek, onları incitir veya sinirlendirir. Karşınızdaki insana kendini önemsiz hissettirebilirsiniz. Bu doğru bir davranış değildir ve karşılığında da aynı şekilde cezalandırılabilirsiniz.

Fikriniz sorulmadığı sürece söylemeyin

Bu, oldukça önemli bir konu. Mesela sabah işe gitmek için yola çıktınız ve yürüyorsunuz. Mevsim kış olduğu için sokağınız buz tutmuş yerler kaygan. Dikkatsizliğinize geldi ve ayağınız kaydı düştünüz. Herhangi bir yaralanma yaşamadınız ve hatta bunu komik buldunuz. İşe gittiniz, arkadaşlarınızdan birine bu olayı anlatmak, gülmek istiyorsunuz ama siz bu olayı anlattıktan sonra arkadaşınız size öğüt vermeye başlıyor. “Daha dikkatli yürümeliydin”, “daha küçük adımlar atsan düşmezdin”, “botların kötüyse yenisini alsana”… Sizin bir öneriye ihtiyacınız yokken öneri istemezsiniz. Buzlu yolda neden kaydığınızı merak ediyorsanız, neden kaydığınızı sorarsınız.

Örnek sizin için tatmin edici gelmese bile, eminim konuyu siz anladınız. Bu öneri, sadece kendinizi empati konusunda geliştirmek için değil basit bir konuşmada bile işinize yarayacaktır.

Diğer yazılarımıza da göz atmak için Ana Sayfamıza dönebilirsiniz.

 

Bu yazıyı paylaş:
Exit mobile version